سرخط خبرها

زمان خلقت حضرت آدم (ع) ، انسانهای قبل از خلقت آدم

پرسش:
منابع دینی ما زمان تولد حضرت آدم علیه السلام را حدود ۸ هزار سال قبل دانسته اند. در یافته های اخیر علمی فسیلهای انسانی به قدمت چند ده هزار سال هم پیدا شده است. لطفا توجیه بفرمائید که با توجه به این ضد و نقیضها انسان موجودی ازلی است یا اینکه ادامه تکامل موجودات دیگر از قبیل میمون و غیره.
پاسخ:
۱ـ طبق مبانی دینی انسان نه ازلی است نه محصول تکامل انواع ؛ بلکه حادث به حدوث دفعی است ؛ یعنی اوّلین مذکّر و مؤنث انسانی بی واسطه از خاک آفریده شده اند و باقی مردم نیز از نسل آنها می باشند.
ازلی را دو معنی است که هیچکدام شامل حال انسان نمی شود. معنی نخست ازلی ، بدون علّت بودن است. مصداق ازلی به این معنا فقط جناب وجود است. چون وجود خودش وجود است و وجود دهنده (علّت) نمی خواهد. منظور از خدا یا واجب الوجود نیز وجود است بدون هیچ قید دیگری ؛ که چنین وجودی را وجود محض نیز می گویند. امّا وجود غیر محض اساساً وجود نیست بلکه ماهیّت است که اعتباراً (به مجاز عقلی) وجود مقیّد گفته می شود. معنی دوم ازلی ، لازمانی بودن است ؛ که هر موجودی غیر از موجود مادّی را شامل می شود. چون زمان از مختصّات وجود مادّی و در حقیقت بُعد چهارم جسم محسوب می شود.
۲ـ روایات در باب زمان خلقت حضرت آدم (ع) بسیار مغشوش می باشند و از حیث سند و محتوی اعتمادی چندان بدانها نیست. نیز زمان در آیات و روایات به صورت خاصّی مطرح می شود که فهم آن حقیقتاً نیاز به تحقیقی عمیق دارد. برای مثال به این آیات دقّت فرمایید! « قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذی خَلَقَ الْأَرْضَ فی‏ یَوْمَیْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً ذلِکَ رَبُّ الْعالَمینَ (۹) وَ جَعَلَ فیها رَواسِیَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَکَ فیها وَ قَدَّرَ فیها أَقْواتَها فی‏ أَرْبَعَهِ أَیَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلینَ (۱۰) ثُمَّ اسْتَوى‏ إِلَى السَّماءِ وَ هِیَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِیا طَوْعاً أَوْ کَرْهاً قالَتا أَتَیْنا طائِعینَ (۱۱) فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فی‏ یَوْمَیْنِ وَ أَوْحى‏ فی‏ کُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَ زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابیحَ وَ حِفْظاً ذلِکَ تَقْدیرُ الْعَزیزِ الْعَلیمِ ـــــ بگو: آیا شما به آن کس که زمین را در دو روز آفرید کافر هستید و براى او همانندهایى قرار مى‏دهید؟! او پروردگار جهانیان است. (۹) او در زمین کوه‏هاى استوارى قرار داد و برکاتى در آن آفرید و موادّ غذایى آن را مقدّر فرمود، – اینها همه در چهار روز بود- درست به اندازه نیاز تقاضا کنندگان. (۱۰) سپس به آفرینش آسمان پرداخت، در حالى که به صورت دود بود؛ به آن و به زمین دستور داد: «بیایید خواه از روى اطاعت و خواه به اکراه!» آنها گفتند: «ما از روى طاعت مى‏آییم.» (۱۱) در این هنگام آنها را بصورت هفت آسمان در دو روز آفرید، و در هر آسمانى کار آن(آسمان) را وحى فرمود، و آسمان پایین را با چراغهایى زینت بخشیدیم، و حفظ کردیم، این است تقدیر خداوند توانا و دانا » (سوره فصّلت)
در این آیات یقیناً روز به معنای روزهای متداول نیست. طبق این آیات زمین در دو روزه آفریده شد و کوهها و ارزاق در چهار روز و آسمان در دو روز ؛ که مجموع اینها می شود هشت روز ؛ حال آنکه خداوند متعال در آیات دیگری خلقت عالم را در شش روز بیان داشت. و اگر خلقت کوهها و ارزاق را جدا از خلقت آسمان حساب کنیم برای خلقت زمین و آسمان ۴ روز می ماند که باز با شش روز جور در نمی آید. پس آن چهار روز که اختصاص به خلقت کوهها و ارزاق دارد ، خودش در دو روز بوده است. و این نمی شود مگر اینکه مقیاس در این روزها یکی نباشد.
و این ماجرا عجیبتر می شود اگر این آیات را هم در کنار آیات فوق قرار دهیم.
«یُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ یَعْرُجُ إِلَیْهِ فی‏ یَوْمٍ کانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَهٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ــــ امور این جهان را از آسمان به سوى زمین تدبیر مى‏کند؛ سپس به سوى او بالا مى‏رود ، در روزى که مقدار آن هزار سال است از سالهایى که شما مى‏شمرید. »
« تَعْرُجُ الْمَلائِکَهُ وَ الرُّوحُ إِلَیْهِ فِی یَوْمٍ کانَ مِقْدارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَهٍ ــــ فرشتگان و روح به سوى او عروج مى‏کنند در آن روزى که مقدارش پنجاه هزار سال است.»
پس خدا برای روزها مقیاسهای مختلفی را لحاظ می کند. لذا تا مقیاسها را ندانیم توان قضاوت درست درباره ی این اعداد را نخواهیم داشت.
امّا حقیقت چیست؟
حقیقت این است که کلمه ی یوم در قرآن کریم و روایات و همچنین در فرهنگ عرب ، معمولاً به معنی شبانه روز به کار نمی رود ، بلکه در اصل به معنی ظرف ظهور به کار می رود ؛ که زمان نیز یکی از ظروف ظهور می باشد. نیز آنجا که یوم یا سنه در ظرف زمان به کار می روند ، اغلب به عنوان قطعه ای از زمان استعمال می شوند که ممکن است مقدار آن قطعه ی زمانی یک شبانه روز یا چند قرن یا چند میلیونها سال و بلکه چند میلیارد سال باشد. برای مثال امیرمومنان فرمودند: « الدَّهْرُ یَوْمَانِ یَوْمٌ لَکَ وَ یَوْمٌ عَلَیْکَ فَإِذَا کَانَ لَکَ فَلَا تَبْطَرْ وَ إِذَا کَانَ عَلَیْکَ فَاصْبِر ـــ روزگار دو روز است روزی به نفع تو و روزی به ضرر تو ؛ پس چون به نفع تو شد فساد نکن! و چون بر ضدّ تو شد صبر پیشه نما!». واژه « یوم » در قرآن کریم ، حتّی به معنی چندین میلیارد سال نیز به کار رفته است. « قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذی خَلَقَ الْأَرْضَ فی‏ یَوْمَیْن‏ ـــ بگو: آیا شما به آن کس که زمین را در دو روز آفرید کافر هستید.» (فصلت:۹). روشن است که در این آیه واژه ی یوم نمی تواند به معنی شبانه روز باشد ، چون قبل از خلقت زمین ، شب و روز زمینی هم وجود نداشت. در این آیه خداوند متعال عمر زمین را به دو برهه تقسیم و هر کدام را یک روز خوانده است.
خلقت آسمان (جوّ) نیز در دو مرحله بوده ؛ امّا خلقت ارزاق در چهار مرحله است که مراد از آن طبق شواهد روایی ، چهار فصل می باشند. چون پیدایش نباتات و حیوانات در زمین ، منوط به وجود فصول می باشد.
واژه سنه نیز مثل واژه یوم استعمالات متفاوتی در روایات و آیات دارد که شاهد آن را در آیات فوق ملاحظه می فرمایید.
پس در مورد زمان خلقت آدم (ع) نیز به یقین نمی دانیم که روایات از چه سخن گفته اند و چه مقیاسی را استعمال نموده اند. لذا می طلبد که علمای فنّ در این باره تحقیق عمیق و انیقی انجام دهند ؛ که متأسفانه تا کنون چنین تحقیقی انجام نشده است.
۳ـ مطلب دیگر اینکه طبق روایات اهل بیت (ع) قبل از حضرت آدم (ع) نیز انسان نماهایی بر روی زمین زندگی کرده و منقرض شده اند ، که تعداد نسلهای مذکور به هفت نسل می رسند. لذا انسان کنونی نسل هشتم است. البته بر خلاف آنچه فرضیّه ی تکامل داروین مدّعی است ، هیچکدام این نسلها با یکدیگر ارتباط نسلی نداشته اند ؛ بلکه همگی مستقلّاً از خاک آفریده شده اند.
پس فسیلهای یافت شده از انسانهای ما قبل تاریخ بشر امروزی می تواند مربوط به آن نسلهای قبل از آدم (ع) باشد.
امام صادق (ع) فرمودند: « لَقَدْ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْأَرْضِ مُنْذُ خَلَقَهَا سَبْعَهَ عَالَمِینَ لَیْسَ هُمْ مِنْ وُلْدِ آدَمَ خَلَقَهُمْ مِنْ أَدِیمِ الْأَرْضِ فَأَسْکَنَهُمْ فِیهَا وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ مَعَ عَالَمِهِ ثُمَّ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ أَبَا الْبَشَرِ وَ خَلَقَ ذُرِّیَّتَهُ مِنْهُ وَ لَا وَ اللَّهِ مَا خَلَتِ الْجَنَّهُ مِنْ أَرْوَاحِ الْمُؤْمِنِینَ مُنْذُ خَلَقَهَا وَ لَا خَلَتِ النَّارُ مِنْ أَرْوَاحِ الْکُفَّارِ وَ الْعُصَاهِ مُنْذُ خَلَقَهَا عَزَّ وَ جَلَّ لَعَلَّکُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهِ وَ صَیَّرَ اللَّهُ أَبْدَانَ أَهْلِ الْجَنَّهِ مَعَ أَرْوَاحِهِمْ فِی الْجَنَّهِ وَ صَیَّرَ أَبْدَانَ أَهْلِ النَّارِ مَعَ أَرْوَاحِهِمْ فِی النَّارِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لَا یُعْبَدُ فِی بِلَادِهِ وَ لَا یَخْلُقُ خَلْقاً یَعْبُدُونَهُ وَ یُوَحِّدُونَهُ بَلَى وَ اللَّهِ لَیَخْلُقَنَّ اللَّهُ خَلْقاً مِنْ غَیْرِ فُحُولَهٍ وَ لَا إِنَاثٍ یَعْبُدُونَهُ وَ یُوَحِّدُونَهُ وَ یُعَظِّمُونَهُ وَ یَخْلُقُ لَهُمْ أَرْضاً تَحْمِلُهُمْ وَ سَمَاءً تُظِلُّهُمْ أَ لَیْسَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ یَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَیْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَ فَعَیِینا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِی لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِیدٍ ـــــــــ البته که خدای عز و جل از آنگاه که زمین را آفریده هفت عالمیان آفریده که از فرزندان آدم نیستند، آنان را از خاک روى زمین آفریده و در آن یکى را پس از دیگرى در جهان خود جا داده، سپس خدای عز و جل آدم ابو البشر را آفرید و فرزندانش را از او آفرید. سوگند به خدا از روزى که خدا بهشت را آفریده از ارواح مؤمنان تهى نبوده ، و دوزخ از آن زمان که آفریده شده از ارواح کفّار و گنهکاران خالی نبوده است . شاید شما در نظر آرید که چون روز رستاخیز شود، و خدا بدنهاى بهشتیان را با ارواح آنها در بهشت درآورد، و بدنهاى کافران را با ارواحشان در دوزخ ، خدا تبارک و تعالى در بلادش پرستیده نشود ، و خلقى نیافریند که او را بپرستند و یگانه اش دانند، و بزرگش شمارند؟ آرى سوگند به خدا که البته خلقى آفریند بى ‏نر و ماده که او را بپرستند و یگانه شناسند و بزرگ دارند، و بیافریند برایشان زمینى در زیر پا و آسمانى بالاى سر.آیا نیست که خدا عز و جل می فرماید: «روزى که به جاى زمین زمین دیگر آید و به جاى آسمانها آسمانهاى دیگر» (آیه ۴۸ ابراهیم) و خدای عزّ و جلّ فرموده: «آیا درماندیم در آفرینش نخست بلکه آنها هر روزه در پوششى از آفرینشى تازه‏اند»( آیه۱۵ق). »( بحار الانوار ، ج ۵۴، ص ۳۱۹ و ۳۲۰ )

Print Friendly, PDF & Email
Rating: 5.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاه ها