سرخط خبرها

چرا خداوند به بعضی عمر بیشتری می دهد تا توبه کنند و به بعضی عمر بیشتری می دهند تا بیشتر گناه کنند ؟

پرسش:
برداشت من این است که هروقت دوره رشد کمال و معنویت شخصی به اتمام برسد (یعنی دیگر فراتر از آن نرود) مرگ او فرا میرسد و اینکه میگویند نیکی کردن و انجام کارهای خوب باعث طول عمر میشود شاید به همین دلیل باشد که شخص در طلب انجام کارهای نیک و افزایش درجه ایمان خود است و بدین ترتیب زمان بیشتری به او داده میشود و این در حقیقت لطف خداوند است که به او مهلت ارتقای ایمان میدهد. ولی از طرف دیگر در مورد سنت امهال میبینیم که خداوند به انسانهای بد گاهی آن قدر فرصت میدهد که بیشتر گناه کنند! این به چه دلیل است؟ آیا لطف و مهربانی خداوند نباید باعث شود شخصی که قرار است به همین روال گناه و ظلم خود ادامه دهد، مرگش فرا رسد تا بیشتر مرتکب ظلم نگردد؟
پاسخ:
۱ـ اجل بر دو گونه است: اجل حتمی ؛ که قابل تغییر نیست. و اجل معلّق که وابسطه به عوامل می باشد.
خداوند متعال می فرماید:« وَ لَوْ یؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَکَ عَلَیها مِنْ دَابَّهٍ وَ لکِنْ یؤَخِّرُهُمْ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا یسْتَأْخِرُونَ ساعَهً وَ لا یسْتَقْدِمُونَ . ـــــ و اگر خداوند مردم را بخاطر ظلمشان مجازات مى‏کرد، جنبنده‏اى را بر پشت زمین باقى نمى‏گذارد؛ ولى آنها را تا زمان معینى به تأخیر مى‏اندازد. و هنگامى که اجلشان فرا رسد، نه ساعتى تأخیر مى‏کنند، و نه ساعتى پیشى مى‏گیرند» طبق این آیه ی شریفه و آیات دیگری که به همین مضمون هستند ، اجل حتمی نه یک ثانیه پیش می افتد و نه یک ثانیه تاخیر می کند. بنا بر این ، زمانی که اجل کسی به تأخیر می افتد یقیناً اجل معلّق است که تابع مقتضیّات و به خصوص اعمال خود شخص است. یعنی خداوند متعال فارغ از مقتضیّات ، برای هر کسی عمری خاصّ معیّن نموده است ، که وقتی آن لحظه رسید به صورت طبیعی و بدون هیچ علّت خارجی ، تعلّق روح از بدن بریده می شود. این اتّفاق زمانی رخ می دهد که به اصطلاح فلاسفه ، حرکت جوهری شخص به آخر رسیده باشد و تمام قوای وجودی او به فعلیّت رسیده باشند. امّا ممکن است قبل از رسیدن آن لحظه ، عواملی خارجی رابطه روح و جسم را از بین ببرند که در این صورت گفته می شود شخص با اجل معلّق مرده است. برای مثال برخی گناهان از عواملی هستند که موجب مرگ زود رس می شوند ؛ در مقابل، صله رحم یا دعا کردن یا صدقه دادن باعث می شوند که اثر عوامل تسریع کننده ی مرگ از بین برود. لذا وقتی گفته می شود مرگ کسی به تأخیر افتاد به این معناست که عامل مرگ زود رس شخص موجود بود لذا آن شخص باید از دنیا می رفت ولی عاملی دیگر آن را خنثی نموده مرگ او را به تأخیر انداخت.
رسول الله (ص) فرمودند:«الصَّدَقَهُ تَدْفَعُ الْبَلِیهَ وَ صِلَهُ الرَّحِمِ تَزِیدُ فِی الْعُمُرِ. ــــ صدقه دفع بلا می کند و صله رحم عمر را زیاد می کند.»( بحارالأنوار ، ج ۷۴ ،ص ۶۳ )
امام صادق(ع) فرمودند: پدرم مدام می فرمود:« نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الذُّنُوبِ الَّتِی تُعَجِّلُ الْفَنَاءَ وَ تُقَرِّبُ الْآجَالَ وَ تُخْلِی الدِّیارَ وَ هِی قَطِیعَهُ الرَّحِمِ وَ الْعُقُوقُ وَ تَرْکُ الْبِرِّ . ــــــ به خدا پناه می برم از گناهانی که نابودی را تسریع و اجلها را نزدیک و سرزمینها را خالی می کنند ؛ و آن گناهان ، قطع رحم ، عقوق والدین و ترک نیکی است.» (الکافی ،ج۲ ،ص۴۴۸)
نبی اکرم (ص) فرمودند:« صِلَهُ الرَّحِمِ تُوَسِّعُ الْآجَالَ وَ تُنْمِی الْأَمْوَالَ . ـــــ صله رحم اجلها را توسعه و اموال را رشد می دهد. » (مستدرک‏الوسائل،ج۱۵ ،ص۲۵۰ )
از این گونه روایات استفاده می شود که اجل معلّق انسانها تا حدّ زیادی وابسته به اعمال خود آنهاست ؛ لذا می توانند با شناسایی عوامل افزایش و کاهش عمر از طریق روایات اهل بیت(ع) ، زندگی خود را به گونه ای برنامه ریزی کنند که احتمال عمر طولانی را در مورد خود افزایش دهند. البته روشن است که کنترل همه ی عوامل در دست انسان نیست. لذا با تمام برنامه ریزیها ، باز تضمین صد در صد وجود نخواهد داشت.

۲ـ مطلب دیگر آنکه سنّت امهال به معنی طولانی کردن عمر نیست ؛ بلکه امهال یعنی جلوی کسی را باز گذاشتن و تنبیه نکردن او. خداوند متعال مومنین را به حال خود رها نمی کند ؛ بلکه مدام حوادثی برای آنها پیش می آورد که خود را در بند خدا بیابند و احساس کنند که خدایی وجود دارد و کنترل امور به دست اوست. لذا از او غفلت نمی کنند. امّا وقتی کسی به این هشدارها پاسخ مناسب نداد و هشدارها را جدّی نگرفت ، خدا نیز او را به حال خود رها می کند و هر چه کرد ، پیامد آن را به نحو آشکار نمی بیند. لذا خدا را به کلّی فراموش نموده و خیال می کند که کنترل تمام امور به دست خود اوست ؛ تا آنجا که به یکباره خداوند متعال گرفتار مرگ می کند و می بیند که هیچ چیزی در دست او نیست ؛ امّا دیگر راه بازگشت هم ندارد.

نگارنده مطلب : احد ایمانی

Print Friendly, PDF & Email
Rating: 5.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاه ها