سرخط خبرها

ایا تقدیرات در اصل خوب است یا برای عده ای تقدیر بد نوشته شده است؟

پرسش:

آیا خداوند درعالم ذر برای همه انسانها بهترین تقدیر رو نسبت به خود اون آدم نوشته یا اینکه برای یه عده ای تقدیربدی نوشته؟

پاسخ:
در عالم ذرّ و قبل از آن ، تقدیر همگان به شرط اختیار نوشته است نه بدون لحاظ اختیار. لذا خداوند متعال فرمود: « إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ـــ خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمى‏دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند» (الرعد:۱۱)

قضا و قدر در نگاه متکلمین بر دو گونه است ؛ قضا و قدر تشریعی و قضا و قدر تکوینی ؛ مراد از قضا و قدر تشریعی ، اوامر و نواهی الهی است که در کتاب و سنّت آمده است . روشن است که مراد از قسمت یا تقدیر این قسم از قضا و قدر نیست. امّا قضا و قدر تکوینی ، بر دو گونه است : قضا و قدر علمی و قضا و قدر عینی . مراد از قضای علمی ، علم خداوند متعال است بر ضرورت وجود اشیاء آن هنگام که تمام علل و اسباب و شرائط آن فراهم بوده و مانعی در کار نباشد . و مراد از تقدیر علمی این است که خداوند متعال به حدود وجودی هر چیزی قبل از ایجادش علم دارد. و مراد از قضاء عینی این است که هر گاه علّت تامّه چیزی تحقق داشت وجود آن چیز ضروری است ؛     و محال است که با وجود علت تامّه ، معلول آن تحقق نیابد. و تقدیر عینی عبارت از خصوصیّاتی است که هر چیزی از علّت تامّه خود می گیرد . ( ر.ک: تلخیص محاضرات فی الالهیّات ، جعفر سبحانی ، ص ۲۲۳)
به عبارت ساده تر ، قضا و قدر خدا به این معنی است که خدا به هر چیزی و هر امری همراه با علل و خصوصیّات آنها ، قبل از ایجاد آنها ، علم دارد ؛ و اراده کرده است که هر گاه علّت تامّه چیزی در عالم تکوین تحقق یافت ، خود آن چیز نیز با خصوصیّات ویژه ای که ناشی از علّت تامّه آن است ، تحقق یابد. و چون علّت العلل همه موجودات خداست ، لذا هر آنچه اقتضاء وجود خداست با همان خصوصیّاتی که در علم خداست تحقق خواهد یافت ؛ و یکی از اموری که طبق قضا و قدر الهی پدید آمدن آن ضرورت یافته است ، اختیار انسان و افعال اختیاری اوست ؛ لذا در علم خدا تحقق برخی امور مشروط به اختیار و اراده انسان است ؛ و خدا اراده کرده است که برخی امور با خواست و اراده انسان پدید آیند . بنا بر این ، تا زمانی که انسان این گونه امور را اراده نکرده است ، تحقق آنها محال است ؛ چون خدا اراده کرده است که این امور بدون خواست و اراده انسان پدید نیایند ؛ و اراده خدا تخلّف ناپذیر است. بنا بر این ، مقدّرات یا به اصطلاح عرف « قسمتها » دو گونه اند ؛ در برخی از مقدرات ، اختیار انسان ، جزئی از علّت تامّه است ؛ امّا در برخی دیگر از مقدّرات ، اختیار انسان ، جزئی از علّت تامّه نیست . در قسم اوّل ، تقدیر هر انسانی به دست خود او سپرده شده است. ولی در قسم دوم ، انسان هیچ نقش علّی ندارد . و البته این قسم نیز صرفاً سوالات امتحانی اند و دخل مستقیم در بهشتی یا جهنّمی شدن کسی ندارند ؛ بلکه خود این قسم تقدیرات نیز باید از کانال تقدیرات اختیاری انسان عبور نمایند تا بتوانند در آینده ی اخروی او مؤثّر واقع شوند.

Print Friendly, PDF & Email
5 1 vote
Article Rating
Rating: 3.5/5. From 2 votes.
Please wait...
1 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
5 سال ها پیش

باسلام
ممنون از پستهای خوبتون.

1
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x