سرخط خبرها

بهشت ذات و بهشت لقاءالله و بهشت قرب چیست ؟

پرسش:
علامه حسن زاده از جنت قرب سخن گفته اند؛ مثلا با این عبارات: حضرت امام صادق (علیه السلام) فرمود آن جنتى که باغ و آب و این حرف ها ندارد، اینها نیست ، جنت قرب است ، جنت لقاء است ، جنت ذات است.
پاسخ:
۱ـ متأسفانه علّامه ی بزرگوار اشاره ی دقیقی به حدیث نفرموده اند؛ لذا حدیث مورد اشاره را نتوانستیم بیابیم. البته این احتمال هم وجود دارد که اشاره ی ایشان به حدیث زیر بوده باشد.
« … وَ ینَادِیهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ یسْمَعُهُ وَ یسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ یا أَیتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِیهِ وَ الْأَئِمَّهِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِی إِلى‏ رَبِّکِ راضِیهً بِالْوَلَایهِ مَرْضِیهً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِی فِی عِبادِی مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیتِهِ وَ ادْخُلِی جَنَّتِی غَیرَ مَشُوبَهٍ ــــ و ندا می کند ندا کننده ای او را از باطن عرش، به نحوی که او و آنکه در حضور اوست می شوند؛ به این ندا که: ای نفس دارای اطمینان به محمّد(ص) و وصیّ او و امامان بعد از او، بازگشت کن به سوی پروردگارت در حالی که راضی هستی به ولایت؛ و در حالی که مورد رضایت هستی به سبب ثواب. پس داخل شود میان بندگان من در معیّت محمّد و اهل بیتش؛ و داخل شود در بهشت من غیر مشوب». (بحارالأنوار،ج:۶، ص۱۶۳)
در این حدیث، تعبیر « ادخلی جنّتی غیر مشوبه » را به سختی می توان معنا نمود. برخی آن را چنین معنا می کنند: « داخل شود در بهشت من بدون اینکه شائبه ای در این دخول باشد». برخی دیگر معنی می کنند: « داخل شود در بهشت من بدون اینکه در تو شائبه ای باشد». معنی سوم چنین است: « داخل شو در بهشت من که آن آن بهشت شائبه ای ندارد».
« شوب» در لغت به معنی خلیط و آمیخته است. لذا « غیر مشوبه» یعنی « بدون آمیختگی». با توجّه به این معنا، ترجمه ی نخست چندان وجه قابل دفاعی ندارد. در این ترجمه، واژه ی شائبه بیشتر با آن کاربردی به کار رفته که در فارسی رواج یافته و به معنی تردید است. مفاد معنی دوم این است که چنین شخصی عبد خالص است و هیچ آلودگی در او موجود نیست. این معنی کاملاً با فقرات قبلی حدیث سازگار است. مفادّ معنی سوم آن است که بهشت مطرح در این حدیث، بهشتی خالص و به دور از هر نقصی. این معنی نیز ظاهراً مشکلی ندارد؛ و البته با معنی دوم قابل جمع می باشد.
حال اگر در این حدیث، معنی سوم را اخذ کنیم مطلب مطرح در کلام علّامه را می توان از لوازم این معنی شمرد.

۲ـ فارغ از اینکه آیا چنان حدیث ادّعایی وجود دارد یا نه؟ و اینکه آیا حدیث فوق دلالت بر کلام علّامه ی بزرگوار دارد یا نه؟ عرض می شود که وجود جنّت لقاء از طریق آیات قرآن کریم قابل اثبات می باشد.
در قرآن کریم آمده است: « وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ إِلاَّ مَنْ شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فیهِ أُخْرى‏ فَإِذا هُمْ قِیامٌ ینْظُرُون‏ ــــ و در صور دمیده مى‏شود، پس همه ی کسانى که در آسمانها و زمینند دچار صعقه می شوند، مگر کسانى که خدا بخواهد؛ سپس بار دیگر در صور دمیده مى‏شود، ناگهان همگى به پا مى‏خیزند و در انتظار هستند.» (الزمر:۶۸)
و فرمود: « َ کُلُّ شَی‏ءٍ هالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ لَهُ الْحُکْمُ وَ إِلَیهِ تُرْجَعُونَ ــــ همه چیز فانی شونده است جر وجه او؛ حکم تنها از آن اوست؛ و همه بسوى او بازگردانده مى شوید» (القصص:۸۸)
ذیل آیه ی اخیر آمده که ما اهل بیت هستیم وجه الله، که هنگام نفخ صور فانی نمی شویم. البته در برخی روایات، انبیاء(ع) نیز وجه الله خوانده شده اند. کما اینکه از دین نیز با عنوان وجه الله یاد شده است.
ذیل آیه ی نخست نیز در روایات آمده که ما اهل بیت هستیم آن کسانی که هنگام نفخ صور فانی نمی شویم. و البته بعید نیست که کسانی چون سلمان فارسی نیز ملحق به ایشان شوند؛ چرا که در حقّ وی از چهار معصوم وارد شده که فرمودند: « سلمان منّا اهل البیت». و البته الحاق انبیاء و اوصیای ایشان به اهل بیت(ع) نیز محتمل است؛ بخصوص که در برخی روایات تصریح شده که تمام انبیاء، مصداق وجه الله می باشند؛ اگر چه اهل بیت(ع) مصداق اتمّ وجه الله هستند. البته در برخی روایات آمده که چهار فرشته ی اعظم نیز از نفخ صور استثناء شده اند؛ لکن در ادامه ی آن احادیث آمده که آنها نیز یک به یک فانی می شوند تا جز وجه الله کسی نماند.
بنا بر این شکّ نیست که هنگام نفخ صور و بعد از آن تمام موجودات، حتّی ملائک و بهشت و جهنّم ـ که الآن موجودند ـ فانی می شوند و نمی ماند مگر مصادیق وجه الله؛ که در رأس آنهاست اهل بیت(ع) و بعد از ایشان انبیاء و اوصیاء و شیعیان خاصّی در ردیف سلمان فارسی؛ که همگی ملحق به اهل بیت(ع) می باشند. پس در آن هنگام که نه بهشتی است و نه جهنّمی، اینان را منزلتی است نزد پروردگارشان؛ که عرفا از آن منزلت و مکانت، یاد می کنند با عناوینی چون جنّت ذات، جنّت لقاء و جنّت قرب.

Print Friendly, PDF & Email
0 0 vote
Article Rating
Rating: 5.0/5. From 1 vote.
Please wait...
Voting is currently disabled, data maintenance in progress.
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x