سرخط خبرها

ایا جبرئیل (ع) پدر حضرت عیسی (ع) است ؟

پرسش:

ایا حضرت عیسی (ع) پدر دارد ؟ چون این مطلب برای من بسیار عجیب بود از یکی از اساتید خودم که سر رشته ای در عرفان و فلسفه دارد سوال کردم ایشان حرف معظم له را تأئید کردند و گفتند بین جبریئل س و حضرت مریم س مواقعه ای صورت گرفته است که عیسی ع حاصل این رابطه است. در تعلیل حرف خویش نه دلیل جالبی می آوردند و می گفتند در قرآن داریم فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیًّا حال اگر فقط الهام و بشارت به حضرت مریم س باشد که دیگر یک بشر کامل لازم نیست. می شود در خواب نیز این بشارت را داد می توان به طرق دیگر نیز این بشارت را داد.    اما وقتی جبرئیل س به شکل یک بشر کامل برای مریم س ظاهر می شود قطعا این بصورت بشر کامل بودن هدفی دارد. اگر صحیح است آیا در مورد حواء نیز این اتفاق افتاده است یا خیر؟ اگرافتاده است به چه شکل؟
پاسخ:

۱ـ خود آن حضرت در مورد خود فرمودند: « وَ بَرًّا بِوالِدَتی‏ وَ لَمْ یَجْعَلْنی‏ جَبَّاراً شَقِیًّا ـــ و مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده؛ و جبّار و شقى قرار نداده است» و نفرمود والدینم؛ در حالی که نیکویی به هر دو واجب است.

۲ـ اینکه عیسی(ع) در خلقت خود، شبیه آدم(ع) بوده و پدر نداشته است، هم صریح آیات قرآن است هم صریح کثیری از روایات.

الف. مثل عیسی چون مثل آدم است

خدای تعالی فرمود: « إِنَّ مَثَلَ عیسى‏ عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ ــــ همانا مَثَل عیسى در نزد خدا، همچون آدم است؛ که او را از خاک آفرید، و سپس به او فرمود: «موجود باش!» او هم فوراً موجود شد» (آل‏عمران:۵۹).

شکّ نیست که عیسی(ع) مادر داشته است؛ پس وجه شباهت او با آدم(ع) در نداشتن پدر است. حال اگر کسی ادّعا کند که عیسی(ع) پدر هم داشته است؛ اگر چه از سنخ ملائک، وجه شبه از بین می رود. چون آدم(ع) ابداً پدر نداشته است؛ نه اینکه پدری از سنخ ملائک داشته است.

افزون بر این، ادّعای مسیحیان این بود که عیسی پدر دارد؛ و پدرش خداست. حال اگر حضرت عیسی(ع) پدر داشت ولی پدرش نه خدا بلکه جبرئیل بود، خداوند متعال، اصل پدر داشتن او را زیر سوال نمی برد؛ بلکه می گفت: پدر او جبرئیل است نه خدا. امّا می بینیم که خداوند متعال اصل پدر داشتن عیسی(ص) را منکر شده است؛ و الّا تشبیهی که کرده باطل می شود.

مطلب دیگر آنکه مادّه ی فلسفی حضرت آدم(ع)، یعنی مادّه ی ثانیه اش، خاک بود؛ که به اذن خدا، صورت آدم به خود گرفت. مادّه ی ثانیه ی ما انسانها نیز نطفه است؛ لکن مادّه ی ثانیه ی ما با « کن فیکون» خلق نمی شود؛ بلکه در سیر حرکت جوهری در صلب پدر شکل می گیرد. امّا نطفه ی عیسی(ع) به نحو « کن فیکون» خلق شد. بلی جبرئیل(ع) در این میان دخالت داشت، امّا نه دخالت به نحو ابوّت، بلکه دخالت او به نحو ایجاد نطفه در رحم مریم(ع) بود.

امّا اینکه جبرئیل(ع) به شکل بشری تمثّل یافت دلیل نمی شود که او نقش پدری را ایفا نموده است. جبرئیل(ع) همواره به صورت مرد ظاهر شده است. وقتی به همراه آن دو فرشته ی دیگر بر ابراهیم(ع) و ساره(س) نیز ظاهر شدند و بشارت اسحاق را دادند، به صورت بشری از سنخ مردان بودند. آیا این بدان معناست که آن سه فرشته، پدر اسحاق(ع) هستند؟

ضمناً تمثّل را با تجسّم خلط نکنیم. فرشته مجسّم نمی شود بلکه ممثّل می شود؛ یعنی در برزخ متّصل انسانها خود را نمایان می سازد نه اینکه حقیقتاً به صورت موجود مادّی در آید. به صورت مادّی در آمدن ملائک مجرّد، مشکلات فلسفی غیر قابل حلّی دارد که باید ملفت این امر بود .

امّا توجیه استاد شما یخمک است. چون جبرئیل(ع) می توانست وحی را هم بدون تمثّل القاء نماید؛ پس برای چه بر رسول الله(ص) مثمثّل می شد؛ بلکه گاه چنان در مراتب ملکوت تنزّل می نمود که حتّی برخی اصحاب صاحب بصیرت نیز او را به شکل مردی به نام دحیه ی کلبی شهود می کردند. یا آنگاه که آن سه فرشته بر ابراهیم و ساره نمودار شدند، مگر نمی توانستند در خواب بر آنها نمودار شوند؟!

ب. امّا در روایات فقط به یک نمونه اشاره می کنیم.

« عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ الْیَمَانِیِّ قَالَ إِنَّ یَهُودِیّاً سَأَلَ النَّبِیَّ ص فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ أَ کُنْتَ فِی أُمِّ الْکِتَابِ نَبِیّاً قَبْلَ أَنْ تُخْلَقَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَ هَؤُلَاءِ أَصْحَابُکَ الْمُؤْمِنُونَ مُثْبَتُونَ مَعَکَ قَبْلَ أَنْ یُخْلَقُوا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا شَأْنُکَ لَمْ تَتَکَلَّمْ بِالْحِکْمَهِ حِینَ خَرَجْتَ مِنْ بَطْنِ أُمِّکَ کَمَا تَکَلَّمَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ عَلَى زَعْمِکَ وَ قَدْ کُنْتَ قَبْلَ ذَلِکَ نَبِیّاً فَقَالَ النَّبِیُّ ص إِنَّهُ لَیْسَ أَمْرِی کَأَمْرِ عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ إِنَّ عِیسَى ابْنَ مَرْیَمَ خَلَقَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ أُمٍّ لَیْسَ لَهُ أَبٌ کَمَا خَلَقَ آدَمَ ع مِنْ غَیْرِ أَبٍ وَ لَا أُمٍّ وَ لَوْ أَنَّ عِیسَى حِینَ خَرَجَ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ لَمْ یَنْطِقْ بِالْحِکْمَهِ لَمْ یَکُنْ لِأُمِّهِ عُذْرٌ عِنْدَ النَّاسِ وَ قَدْ أَتَتْ بِهِ مِنْ غَیْرِ أَبٍ وَ کَانُوا یَأْخُذُونَهَا کَمَا یُؤْخَذُ بِهِ مِثْلَهَا مِنَ الْمُحْصَنَاتِ فَجَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْطِقَهُ عُذْراً لِأُمِّه‏ ــــــــــــ وهب بن منبه یمانى گفت: یک یهودى از نبىّ اکرم صلّى اللَّه علیه و آله پرسید: آیا پیش از این که خلق شوید در لوح محفوظ پیامبر بودید؟ حضرت فرمودند: بلى. یهودى عرض کرد: آیا اصحاب شما پیش از خلقت با شما ثابت بودند؟ حضرت فرمودند: بلى. یهودى عرضه داشت: چرا در هنگام متولّد شدن از مادر همچون عیسى بن مریم به اعتقاد خود سخن حکمت آمیز نفرمودید با این که قبلاً پیامبر بودید؟ حضرت فرمودند: موقعیّت من غیر از موقعیّت عیسى بن مریم بود، زیرا خداوند عزّ و جلّ ایشان را از مادر بدون پدر آفرید همان طورى که آدم علیه السّلام را بدون پدر و مادر خلق کرد، و اگر عیسى علیه السّلام هنگام متولّد شدن از شکم مادر سخن حکمت آمیز نمى‏فرمود مادرش نزد مردم عذرى نداشت و همگان به او بد گمان مى‏شدند؛ زیرا وى عیسى را بدون داشتن پدر زایید. از این رو مردم او را مورد مؤاخذه قرار مى‏دادند همان طورى که زنان محصنه را مورد بازخواست و سؤال و جواب مى‏آورند. لذا خداى عزّ و جلّ سخن عیسى و تکلّم او را عذر مادرش قرار داد ولى در من چون چنین موقعیّتى نبود؛ لذا سخن حکمت آمیز گفتن ضرورتى نداشت.» (علل الشرائع، ج‏۱، ص۸۰)

در این حدیث شریف ملاحظه می فرمایید که تصریح شده است بر پدر نداشتن عیسی(ع).

دقّت شود! اگر خدا و پیغمبرش با این گونه کلمات می خواستند شبهه ی پدر عیسی بودن خدا را دفع کنند، نمی گفتند عیسی پدر ندارد؛ بلکه می گفتند: خدا پدر عیسی نیست. چون اگر جبرئیل پدر عیسی باشد و کسی بگوید: عیسی پدر ندارد، می شود دروغ. و خدا و پیغمبرش منزّه از کذب می باشند.

ممکن است کسی بگوید: منظور خدا و رسولش این بوده که عیسی پدر انسانی ندارد.

گوییم این معنا می تواند واقع شود به شرط آنکه حدّ اقلّ در یک مورد از خدا و پیغمبرش صادرش شود که منظورش نفی مطلق پدر نیست. در حالی که حتّی یک حدیث جعلی هم نداریم که بگوید جبرئیل پدر عیسی(ع) است.

۳ـ امّا حوا(ع) طبق صریح روایات، نه پدر داشته نه مادر؛ بلکه خلقتش مثل خلقت آدم(ع) از خاک بوده است.

Print Friendly, PDF & Email
Rating: 3.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاه ها