سرخط خبرها

آیا در طی الارض زمان داریم و آیا در این باره آیه ای در قرآن است و آیا بعد مکان هم مطرح است ؟

پرسش:
آیا در طی الارض زمان داریم( که مثلا؛ هشت ثانیه طول بکشد) و آیا در این باره(یعنی طی الارض) آیه ای در قرآن است و آیا بعد مکان هم مطرح است که مثلا طی الارض از سمنان به تهران کمتر از سمنان به اهواز طول بکشد؟

پاسخ: اگر حقیقت طی الأرض، مشخص شود، پرسش مطرح شده، روشن می شود.
نظرات در مورد حقیقتِ طی الارض:
در فلسفه ی ملاصدرا اثبات شده که عالم خلقت به طور کلی دارای سه مرتبه است ؛ بالاترین مرتبه آن ،عالم عقول است ؛ که عالمی است مجرد از ماده و آثار ماده ؛ و موطن ملائک عظام است ؛ و پایین تر از آن ، عالم مثال است ؛ که آن هم عالمی است مجرد (غیر ماده) ولی برخی از آثار ماده نظیر رنگ و شکل و مقدار در آن موجود است ؛ و پایین تر از عالم مثال ، عالم ماده است که حرکت و زمان از بارزترین خصوصیات آن است ؛ ــــ البته توجه شود که این عوالم به صورت مراتب یک ساختمان یا به صورت کره های تودرتو نیستند؛ بلکه نسبت آنها مثل نسبت صور ذهنی به ذهن و نسبت ذهن به روح است ؛ یعنی همانطور که روح احاطه وجودی بر ذهن دارد و ذهن احاطه وجودی بر صور ذهنی دارد ، عالم عقول هم بر عالم مثال و عالم مثال بر عالم ماده محیط است . ــــ با این مبنا می توان ادعا نمود که طی الارض از طریق سلطه عالم مثال بر عالم ماده ممکن می شود ؛ یعنی همانطور که ذهن ما می تواند در صور ذهنی ما تصرف کند و آنها را در یک لحظه از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل کند ، از راه سلطه بر عالم مثال نیز می توان در عالم ماده تصرّف نمود و اشیاء مادی را به صورت خارق العاده جابجا نمود ؛ چرا که موجودات مثالی علت موجودات مادّیند ؛ و با سلطه بر علّت ، سلطه بر معلول نیز حاصل می شود ؛ امّا اینکه چگونه می توان بر بخشی از عالم مثال سلطه پیدا کرد ، سوالی است که باید از کسانی پرسید که خود اهل طی الارضند ؛ و ظاهراً دو راه برای این امر وجود دارد ؛ یکی ریاضتهای خاصّی است که مرتاضان انجام می دهند ؛ و دیگری راه عبودیت و بندگی خداست که عارفان واقعی اتخاذ کرده اند ؛ اما باید توجه داشت که هر عارفی صاحب طی الارض نمی شود ؛ اساسا اگر عارفی در پی طی الارض باشد عارف نخواهد بود ؛ عارف تنها به دنبال عبودیت حق تعالی است ؛ که در این راه ممکن است قدرت طی الارض نیز به او عطا شود ؛ حتی به برخی قدرت طی السماء نیز عطا می شود ؛ ولی اینها برای عارف حقیقی ، مهم نیست ؛ و آنها را برای خود کرامت نمی داند.
آقا سید علی قاضی که خود صاحب طی الارض بود می فرمود: مرتاضان از ریاضت سخت به ریاضت آسان پناه برده اند ؛ پرسیدند ریاضت سخت چیست؟ فرمودند: ریاضت سخت آن است که انسان یک شبانه روز گناه نکند. این سخن آقا سید علی قاضی به ظاهر ساده می نماید ؛ ولی اگر بدانیم که اسراف از گناهان کبیره است ؛ و بزرگترین نعمت انسان عمر اوست ؛ و مصرف درست عمر ، مصرف آن در راه خداست ؛ آنگاه معلوم می شود که ما دائما در بطن بزرگترین گناه یعنی اتلاف عمر زندگی می کنیم ؛ اگر کسی دست از اتلاف عمر بر دارد آنگاه به چیزی فراتر از طی الارض می رسد. یک مرتاض هندی به آیه الله انصاری همدانی گفته بود که می خواهم طی الارض را به شما بیاموزم ؛ ایشان فرموده بود : ما طی الارض لازم نداریم؛ ما بهترش را داریم ؛ ما توحید داریم . یعنی همه عالم زیر پای اهل توحید است .
تصرف مثال در ماده چگونه است؟
در این باره، ، نظرات گوناگونى ارائه شده است. یکى از آن نظریه‏ها، نظریه اعدام و ایجاد است که از ناحیه محى‏الدین بن عربى ابراز شده و بزرگانى نیز آن را پذیرفته‏اند. طبق این نظریه، شخص ، خود را در مکان مبدأ «اعدام» و در مکان دلخواه «ایجاد» مى‏کند. توضیح فلسفی این نظریه این است که طبق نظریه حرکت جوهری ، ماده ،آن به آن ، صوری را از فاعل حرکت که موجودی مثالی است ، دریافت می کند ؛ صاحب طی الارض که بر عالم مثال تسلط دارد ، و صور وجود خود را در اختیار دارد ، در یک آن ماده بدن خود را نابود کرده و در آن بعدی در مکانی دیگر صورت جدید را به ماده ای دیگر افاضه می کند ؛ و چون شیئیت هر چیزی به صورت آن است نه به ماده آن ، لذا آن موجود جدید نیز خود او خواهد بود . طبق این نظر، طی الارض زمان بر نیست. بین دو آنْ متوالی از زمان، هیچ فاصله ی زمانی وجود ندارد. به عبارتی بین صورت سابق و صورت بعد از آن، فاصله ی زمانی نیست.
نظر دیگر در این باره این است که صاحب طی الارض با قدرتی که از راه ارتباط با عالم مثال به دست آورده است می تواند با سرعت زیادی جسم خود را حرکت دهد ؛ و در عرض چند ثانیه از مکانی به مکان دیگر منتقل شود؛
نظر سوم این است که عالم ماده سه بعدی یا چهار بعدی نیست بلکه ابعاد بیشتری دارد ؛ مثلا پنج بعدی یا شش بعدی است ؛ و عارف یا مرتاض با ریاضتهای خاصی که تحمّل نموده ، قادر است این ابعاد پنهان از حواس عادی بشری را مشاهده نماید ؛ لذا می تواند با استفاده از قابلیتهای این ابعاد و با تغییراتی در بدن مادی خود راههای دور را نزدیک نماید؛ این نظریه گرچه از همه ی نظریه ها غریبتر به نظر می رسد، ولی از یک طرف با نظریات فیزیکدانها که مدّعی اند عالم مادّه ، ده بعدی یا یازده بعدی است ، مطابق است ، و از طرف دیگر با ادعای برخی عرفا که فرموده اند طی الارض پیچیده شدن زمین در زیر پای شخص است ، مطابقت دارد ؛ لذا اگر ثابت شود که عالم ماده بیش از چهار بعد (فضا ـ زمان) دارد؛ می توان گفت که عارف یا مرتاض در اثر ارتباط با عالم مثال می تواند از این ابعاد پنهان از حواس ما استفاده کند و مسیرهای میانبری را طی نماید.
برخی نیز ادِّعا کرده اند که در طی الارض شخص با بدنی غیر مادّی در مکانی دیگر حاضر می شود .
حال سوال این است که کدام قول درست است؟
با توجه به این که اکثر این اقوال از کسانی است که خود ، اهل طی الارض هستند شاید بتوان گفت که همه یا اکثر این اقوال می تواند درست باشد ؛ یعنی برای طی الارض راههای متعدّدی وجود دارد ؛ و هر کدام از دارندگان طی الارض روش طی الارض خود را توضیح داده اند.
نتیجه:
با توجه به مطالبی که در حقیقت طی الأرض بیان شد، معلوم می شود که؛ در برخی از اقسام طی الأرض زمان مطرح نیست،یعنی مثلا در قسم اعدام و ایجاد، زمان مطرح نیست. چراکه وقتی بدن در یک نقطه نابود شد؛ و در نقطه ی دیگر دوباره ایجاد گشت، دیگر فرقی نمی کند که در کجای زمین، موجود شود. خواه از لحاظ عالم ماده، دور باشد یا نزدیک. و چون علت به وجود آورنده ی آن (روح شخص) مجرد از ماده است می تواند فراتر از زمان و مکان،( که این دو در عالم ماده، معنی پیدا می کند)؛ آنرا موجود سازد. پس در این قسم، زمان و مکان مطرح نیست.ولی دربرخی دیگر که جسم مادی( بدن) معدوم نمی شود ، بلکه جسم با سرعت زیاد، در همین عالم ماده، حرکت می کند؛ می توان گفت که؛ زمان و مکان در آنها دخالت دارد. چون بدن درعالم ماده، منتقل شده و حرکت می کند و طبق تعریف زمان (مقدار حرکت ماده را زمان آن ماده می گویند)؛ حتما زمان خواهد داشت.
آیا طی الأرض در قرآن کریم آمده است:
قرآن کریم مى‏فرماید: «سبحان الذى أسرى بعبده لیلًا من المسجد ا لحرام الى المسجد الاقصى الذى بارکنا حوله لنریه من آیاتنا انه هو السمیع البصیر— منزه است آن (خدایى‏) که بنده‏اش را شبانگاهى از مسجد الحرام به سوى مسجد الاقصى که پیرامونش را برکت داده‏ایم، سیر داد تا از نشان‏هاى خود به او بنمایانیم که او همان شنواى بینا است.» (اسراء:۱)
این رویداد به وسیله شیعه و اهل سنت نقل شده است و کتابهاى روایى و تاریخى، فراوان به آن پرداخته‏اند. البته پیمودن مسافت‏هاى طولانى در زمان کوتاه، در زندگانى دیگر پیامبران سابقه داشته است .
به نظر می رسد که این آیه در قسمتی از آن که حرکت شبانه ی حضرت از مسجد الحرام به مسجد الاقصی را بیان می فرماید، اشاره به مسأله ی مورد بحث ما دارد. طبق شواهد روایی، کلّ معراج نبوی در چند ثانیه رخ داده که سیر از مکّه تا مسجد الاقصی، بخشی از آن بوده است. آمده که وقتی حضرت خواستند از مکّه به مسجد الاقصی روند، عبایشان به کوزه ای خورد و کوزه واژگون شد، وقتی حضرت به خانه برگشتند، هنوز آب کوزه در حال ریختن بود. ظاهراً طی الارض حضرت به روش اعدام و ایجاد نبود، چون بعد از بازگشت به مکّه هر چه را در مسیر مکّه تا شام دیده بودند گزارش دادند؛ از جمله از کاروانهایی که در میان راه بودند خبر دادند. بعد از هفته ها که آنها کاروانها رسیدند، هر چه رسول خدا(ص) خبر داده بودند، عیناً گزارش نمودند.
نمونه ی دیگر از طی الارض در آیه ی ۳۸ الی ۴۰ سوره نمل آمده است. خدای تعالی فرمود:
« قالَ یا أَیهَا الْمَلَؤُا أَیکُمْ یأْتینی‏ بِعَرْشِها قَبْلَ أَنْ یأْتُونی‏ مُسْلِمینَ (۳۸) قالَ عِفْریتٌ مِنَ الْجِنِّ أَنَا آتیکَ بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقامِکَ وَ إِنِّی عَلَیهِ لَقَوِی أَمینٌ (۳۹) قالَ الَّذی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ أَنَا آتیکَ بِهِ قَبْلَ أَنْ یرْتَدَّ إِلَیکَ طَرْفُکَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهُ قالَ هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّی لِیبْلُوَنی‏ أَ أَشْکُرُ أَمْ أَکْفُرُ وَ مَنْ شَکَرَ فَإِنَّما یشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ رَبِّی غَنِی کَریمٌ ـــــ (سلیمان) گفت: اى بزرگان! کدام یک از شما تخت او(بلقیس) را براى من مى‏آورد پیش از آنکه به حال تسلیم نزد من آیند؟ (۳۸) عفریتى از جنّ گفت: من آن را نزد تو مى‏آورم پیش از آنکه از مجلست برخیزى و من نسبت به این امر، توانا و امینم. (۳۹) (امّا) کسى که دانشى از کتاب داشت گفت: «پیش از آنکه چشم بگردانی، آن را نزد تو خواهم آورد!» و هنگامى که(سلیمان) آن(تخت) را نزد خود ثابت و پابرجا دید گفت: «این از فضل پروردگار من است، تا مرا آزمایش کند که آیا شکر او را به جا مى‏آورم یا کفران مى‏کنم؟! و هر کس شکر کند، به نفع خود شکر مى‏کند؛ و هر کس کفران نماید(بزیان خویش نموده است، که) پروردگار من، غنىّ و کریم است.»»
تخت پادشاهی بلقیس در سر زمین یمن بود، و سلیمان(ع) در فلسطین. لذا راه زیادی بین این دو منطقه است؛ و بینشان چندین کشور واقع شده است.
جنّی گفت آن را قبل از آنکه این مجلس تمام شود می آورم؛ یعنی در عرض چند دقیقه. امّا آصف بن برخیا(وصی سلیمان(ع)) که حرفی از اسم اعظم را داشت، عرض کرد: قبل از آنکه حدقه ی چشم تو از راست به چپ یا برعکس بچرخد، آن را می آورم، و به محض تمام شدن جمله اش آن تخت در مقابل سلیمان(ع) حاضر شد.
در روایات آمده که آصف بن برخیا آن تخت بسیار سنگین را از زیر زمین منتقل نمود؛ که این تعبیر قابل تأمل است؛ و بیشتر سازگار با آن قولی است که طی الارض را حرکت از راه ابعاد نامتعارف می داند. البته اگر می فرمود: از فراز زمین، بیشتر با ابعاد پنجم و ششم و بالاتر مطابق می شود؛ امّا اینکه فرمودند زیر زمین، بیشتر با ابعاد اعشاری، یعنی ابعاد بین دو بعدی و سه بعدی می سازد. البته این صرفاً احتمال است؛ و حقیقت امر را خدا می داند و اولیایش.
در روایات نیز مطالبی در خصوص طی مکان وجود دارد؛ مثلاً
امیرالمومنین (ع) فرمودند: « إِنَّ مِنْ وَرَاءِ قَافٍ عَالَماً لَا یصِلُ إِلَیهِ أَحَدٌ غَیرِی وَ أَنَا الْمُحِیطُ بِمَا وَرَاءَهُ وَ عِلْمِی بِهِ کَعِلْمِی بِدُنْیاکُمْ هَذِهِ وَ أَنَا الْحَفِیظُ الشَّهِیدُ عَلَیهَا وَ لَوْ أَرَدْتُ أَنْ أَجُوبُ الدُّنْیا بِأَسْرِهَا وَ السَّمَاوَاتِ السَّبْعَ وَ الْأَرَضِینَ فِی أَقَلَّ مِنْ طَرْفَهِ عَینٍ لَفَعَلْتُ لِمَا عِنْدِی مِنَ الِاسْمِ الْأَعْظَمِ وَ أَنَا الْآیهُ الْعُظْمَى وَ الْمُعْجِزُ الْبَاهِرُ . ـــــ پشت قاف عالمی است که جز من به آن نمی رسد و من محیط هستم به فراتر از آن و علم من به آن مانند علم من است به این دنیای شما و منم نگهبان و شاهد بر آن عالم و اگر بخواهم به سرعت جواب دهم دنیا را تماماً و آسمانها و زمینهای هفتگانه را در کمتر از چشم بر هم زدنی می توانم ؛ به خاطر اسم عظمی که نزد من است و منم آیه ی عظمای خدا و معجزه ی باهر.» (بحارالأنوار، ج۵۴ ، ص۳۳۶)
در روایات دیگری هم آمده که حضرات معصومین(ع) فرموده اند، ما در چشم بر هم زدنی دوازده هزار عالم را سر می زنیم. حتّی گاه برخی از ائمه(ع) برخی اصحاب را هم به همراه خود به عالمی دیگر برده اند؛ و آنها از مشاهده ی موجوداتی متفاوت از موجودات زمینی گزارش داده اند، که ائمه(ع) را می شناخته اند.

Print Friendly, PDF & Email
Rating: 5.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاه ها