سرخط خبرها

آیا می شود کسی که عصمت اکتسابی دارد ، پیامبر شود؟

پرسش:
آیا می شود کسی در گذشته گناه کرده باشد ولی پس از اینکه ترک گناه کرد و به معصومیت رسید، خدا او را در آن بازه زمانی مشخص که دچار گناه نمی شود و معصومیت دارد، مقام نبوت ببخشد؟
پاسخ:
خیر ، چنین چیزی امکان ندارد ؛ چون عصمت اکتسابی تنها عصمت از گناه است نه عصمت از خطای غیرعمد و سهو و فراموشی. در حالی که برای نبوّت ، عصمت همه جانبه لازم است. چون نبی باید به گونه ای باشد که ما عقلاً یقین کنیم که هر چه بر زبان او جاری می شود ، سخن خداست ؛ و چنین یقینی حاصل نمی شود مگر زمانی که نبی عصمت تمام عیار داشته باشد. امّا در آنکه عصمت از خطای غیرعمد و سهو و فراموشی ندارد ،    نمی توان عقلاً یقین نمود که هر چه می گوید از جانب خداست ؛ چون ممکن است سهواً چیزی را به خیال اینکه درست می گوید ، اشتباه بگوید ؛ یا ممکن است چیزی از فرامین خدا را فراموش نماید.
همچنین باید توجّه داشت که نبی باید صد در صد مورد اطمینان مردم باشد تا مردم هیچ عذر موجّهی در ترک اطاعت او نداشته باشند ؛ امّا در کسی که عصمت اکتسابی دارد ، مردم عذری دارند و آن گناه گذشته ی اوست. لذا مردم می توانند بگویند که چون ما از او گناه دیده بودیم ، احتمال دادیم که درادّعای نبوّت نیز دروغ می گوید.
نیزخداوند متعال فرمود: « « وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ . ـــــ (به خاطر آورید) هنگامى را که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونى آزمود. و او به خوبى از عهده ی این آزمایشها برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم!» ابراهیم عرض کرد: «از دودمان من(نیز امامانى قرار بده!)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ظالمین نمى‏رسد. »
نبوّت و امامت هر عهد الله می باشند و هر دو یک گونه عصمت را طلب می کنند ؛ و خداوند متعال فرمود که عهد من به ظالمین نمی رسد.
در این تعبیر قرآنی ، درباره ی ظالم چهار احتمال است.
۱٫ آنکه در سراسر عمرش ظالم است.
۲٫ آنکه در اوّل عمر عادل ، ولی در ادامه ی آن ظالم است.
۳٫ آنکه در اوّل عمر ظالم ، ولی در ادامه ی آن عادل است.
۴٫ آنکه گاه ظالم است و گاه عادل.
بر این اساس در ذرّیـّه و نسل حضرت ابراهیم (ع) پنج صنف افراد ، احتمال وجود خواهند داشت که عبارتند از :
۱٫ افرادی که در سراسر عمرشان ظالم باشند.
۲٫ افرادی که اوّل عمر عادل ، ولی در ادامه ی آن ظالم باشند.
۳٫ افرادی که در اوّل عمر ظالم ، ولی در ادامه ی آن عادل باشند.
۴٫ افرادی که گاه ظالم و گاه عادل باشند.
۵٫ افرادی که هیچگاه ظالم نبوده در تمام عمر معصوم از ظلم باشند.
روشن است که حضرت ابراهیم (ع) مورد اوّل و دوم را در دعای خود اراده نمی کند. چون دو گروه اوّل ظالم بالفعل بوده ، اهل جهنّم می باشند ؛ و هیچ مومن عاقلی از خدا نمی خواهد که ظالم بالفعل و اهل جهنّم را امام مردم قرار دهد کجا رسد که پیامبری اولوالعزم چنین تقاضایی از خدا بکند. پس منظور آن حضرت از « من ذرّیـّتی » سه گروه اخیر بوده اند که یکی معصوم می باشد و دو تای دیگر ، اگر چه ظلم داشته اند ، ولی معلوم نیست که اهل جهنّم باشند ؛ کما اینکه اهل بهشت بودن آنها نیز معلوم نیست.
آنگاه که حضرت ابراهیم (ع) امامت را بر این سه گروه از ذرّیـّه ی خود طلب نمود ، خداوند متعال دعای او را مستجاب ساخت ، امّا نه به طور مطلق ؛ بلکه فرمود: از میان این سه گروه ، تنها آنهایی قابلیّت امامت خواهند داشت که اسم ظالم بر آن صدق نکند. و روشن است که از این سه گروه تنها گروه پنج هستند که هیچ گاه ظلم نداشته اند و اسم ظالم بر آنها صدق نمی کند ؛ و تنها این گروهند که اهل بهشت بودن آنها یقینی است. پس امامت تنها از آنِ کسانی است که در سراسر عمرشان معصوم از هر گونه گناهی باشند ؛ چرا که هر گناهی از مصادیق ظلم است.

این استدلال در مورد نبوّت نیزعیناً جاری است ؛ چون نبوّت و امامت ، هر عهد الله بوده هر دو یک گونه عصمت را نیاز دارند.

Print Friendly, PDF & Email
0 0 vote
Article Rating
No votes yet.
Please wait...
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x