سرخط خبرها

آیا سنن الهی موجب جبر تاریخ نمی شوند؟

پرسش:
سنن الهی، موجب جبر در تاریخ نمی شود؟
پاسخ:
از آنجا که مختار بودن انسان نیز یکی از سنن تکوینی خداست ، و سنن الهی در ارتباط با یکدیگر عمل می کنند ، لذا هیچگاه جبری در افعال ارادی افراد انسانی لازم نمی آید.
در مورد جامعه نیز قرآن کریم ، برای جامعه یک نحوه حیات و اختیار ویژه قائل است. همان گونه که افزون بر حیات تک تک سلولهای یک بدن ، کلّیّت آن بدن نیز از حیاتی برخوردار می باشد. بر همین اساس است که خداوند متعال ، برای جوامع و امّتها نیز مثل افراد انسانی اجلی قائل می باشد. « وَ لِکُلِّ أُمَّهٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا یَسْتَأْخِرُونَ ساعَهً وَ لا یَسْتَقْدِمُونَ ـــ براى هر امّتی ، زمان و سرآمدی است ؛    و هنگامى که سرآمد آنها فرا رسد، نه ساعتى از آن تأخیر مى‏کنند، و نه بر آن پیشى مى‏گیرند»(الأعراف:۳۴).
لذا مختار بودن جامعه ی بشری نیز در کنار دیگر سنن الهی مانع از تحقّق جبر در جامعه و تاریخ جوامع ( عمر جوامع) می شود. خداوند متعال در اشاره به همین سنّت اختیار اجتماعی و تاریخی می فرماید: « …ِ إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وال‏ ـــــ خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمى‏دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند ؛ و هنگامى که خدا اراده ی سوئى به قومى کند، هیچ چیز مانع آن نخواهد شد؛ و جز خدا ، سرپرستى نخواهند داشت‏ » (الرعد:۱۱) .
همچنین فرمود: « ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّراً نِعْمَهً أَنْعَمَها عَلى‏ قَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمیعٌ عَلیمٌ (۵۳) کَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ کَذَّبُوا بِآیاتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَکْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ کُلٌّ کانُوا ظالِمینَ ــــــ این، بخاطر آن است که خداوند، هیچ نعمتى را که به گروهى داده، تغییر نمى‏دهد؛ جز آنکه آنها خودشان را تغییر دهند؛ و خداوند، شنوا و داناست. (۵۳) مانند حال فرعونیان و کسانى که پیش از آنها بودند که آیات پروردگارشان را تکذیب کردند؛ ما هم به خاطر گناهانشان، آنها را هلاک کردیم، و فرعونیان را غرق نمودیم؛ و همه آنها ظالم بودند.» (انفال: ۵۳ ـ ۵۴)

Print Friendly, PDF & Email
Rating: 1.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاه ها