سرخط خبرها

آیا موسی (ع) در کاخ فرعون مال حرام نمی خورد؟

پرسش:
این مسأله که خوردن لقمه حرام در روح و ذات انسان اثر منفی دارد کاملا واضح است. پس چطور حضرت موسی (ع) در خانه فرعون بود و آنجا اطعام میشد و در نهایت به نبوت رسید؟
پاسخ:
۱ـ حضرت موسی (ع) در کودکی جز شیر مادر خود را نخورد ؛ که خود همین مطلب نشان می دهد آن حضرت از ابتدا لب به غذای حرام نمی زده است. چون شیر دیگر زنان نجس بود ؛ چرا که کافر بودند. « وَ حَرَّمْنا عَلَیْهِ الْمَراضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقالَتْ هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلى‏ أَهْلِ بَیْتٍ یَکْفُلُونَهُ لَکُمْ وَ هُمْ لَهُ ناصِحُون‏ ـــــ ما همه زنان شیرده را از پیش بر او حرام کردیم ؛ و خواهرش گفت: آیا شما را به خانواده‏اى راهنمایى کنم که مى‏توانند این نوزاد را براى شما کفالت کنند و خیرخواه او باشند؟! »
۲ـ از آیه ی فوق شاید بتوان استفاده نمود که حضرتش حتّی در سنین بالاتر نیز تحت تکفّل خانواده ی خود بوده است. امّا با فرض اینکه موسی (ع) از مال فرعون ارتزاق می نموده ، فرضهای زیر را می توان مطرح ساخت:
الف : لزوماً تمام اموال فرعون حرام نبوده بلکه اموال حلالی نیز داشته است. چون تمام اموال پادشاهان که از راه غصب به دست نمی آید ؛ بلکه آنها نیز املاک و تجارت و امثال آن دارند. پس آن حضرت با بصیرت الهی که داشت می توانست فقط از اموال حلال فرعون استفاده نماید.
ب: بخشی از اموال فرعون از سنخ بیت المال بوده ؛ و بیت المال برای همگان است. لذا حضرت موسی (ع) نیز حقّی در آن داشته است. پس به اذن خدا می توانست از سهم مخصوص خود استفاده کند.
پ: برخی از خاندان فرعون همچون آسیه و مومن آل فرعون ، خداپرست بودند ؛ و شاید کسان دیگری غیر از اینها نیز بوده اند. لذا چه بسا حضرت موسی (ع) از طریق این گونه افراد رزق حلال را به دست می آورده است. مثلاً چه بسا حضرت اموال پدری خود یا مال حلال دیگری را از طریق عواملی که داشته به آشپزخانه منتقل می نموده و از آن مسیر غذای حلال برایش تهیّه می شده.
ت: از همه ی اینها که بگذریم ، بر مبنای منطق توحیدی ، هیچ کس جز خدا صاحب هیچ مالی نیست. مالک تمام اموال خداست و او هر گونه بخواهد آن را بین بندگانش تقسیم می کند. لذا اگر افراد بشری ، مالک مال شمرده می شوند به قرارداد الهی است نه به استحقاق ذاتی خودشان. از این روست که وقتی کسی می میرد ، مالش دوباره به مالک اصلی (خدا) برمی گردد ، و خدا طبق قانونی که وضع نموده آن را بین بازماندگان شخص تقسیم می کند ؛ در حالی که آن افراد هیچ تلاشی برای آن مال نکرده اند. لذا امام صادق (ع) به ابان بن تغلب فرمودند: « أَ تَرَى اللَّهَ أَعْطَى مَنْ أَعْطَى مِنْ کَرَامَتِهِ عَلَیْهِ- وَ مَنَعَ مَنْ مَنَعَ مِنْ هَوَانٍ بِهِ عَلَیْهِ- لَا وَ لَکِنَّ الْمَالَ مَالُ اللَّهِ یَضَعُهُ عِنْدَ الرَّجُلِ وَدَائِعَ- وَ جَوَّزَ لَهُمْ أَنْ یَأْکُلُوا قَصْداً- وَ یَشْرَبُوا قَصْداً وَ یَلْبَسُوا قَصْداً- وَ یَنْکِحُوا قَصْداً وَ یَرْکَبُوا قَصْداً- وَ یَعُودُوا بِمَا سِوَى ذَلِکَ عَلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِینَ وَ یَلُمُّوا بِهِ شَعَثَهُمْ- فَمَنْ فَعَلَ ذَلِکَ کَانَ مَا یَأْکُلُ حَلَالًا- وَ یَشْرَبُ- حَلَالًا وَ یَرْکَبُ وَ یَنْکِحُ حَلَالًا- وَ مَنْ عَدَا ذَلِکَ کَانَ عَلَیْهِ حَرَاما ـــــــ به نظر تو آنچه خدا به هر که داده براى احترام به او است و آنچه به هر که نداده براى خوار داشتن او است؟ چنین نیست ، بلکه مال از آنِ خداست و نزد کسى امانت مى‏نهد و به آنها اجازه می دهد که به اندازه بخورند و به اندازه بپوشند و به اندازه با آن زن بگیرند و سوارى کنند و جز از این مصارفش را به مؤمنان مستمند بر گردانند و پریشانى زندگانى آنها را رفو کنند، هر کس بدین روش کار کند آنچه خورده و نوشیده و سوارى کرده و زناشوئى کرده حلال است و جز آن بر او حرام است » (بحار الأنوار ، ج‏۷۲ ،ص ۳۰۵)
پس مالک مال فرعون خداست نه خود او و نه کس دیگری ؛ لذا اگر مالک حقیقی مال اجازه ی مصرف آن را به حضرت موسی (ع) داد ، دیگر حرام نخواهد بود. مال حرام یعنی مالی که بی اذن صاحبش (خدا) مصرف می گردد. لذا اگر کسی در حال اضطرار مال دیگری را خورد ، حرامی نخورده است ؛ چون اذن خدا را دارد.
مضاف بر این مطلب ، انبیاء (ع) در تصرّف اموال مردمان ، بر خود آنها اولویّت دارند. لذا خداوند متعال فرمود: « النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ــــــ پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است»(الأحزاب:۶) ؛ چرا که تصرّف رسولان الهی در امور عالم و در امور بندگان ، عین تصرّف خداست ؛ همانگونه که کلامشان کلام خدا و فعلشان فعل خداست. پس اگر انبیاء (ع) اولی به تصرّف در امور مومنان هستند ، در تصرّف امور کفّار به نحو اولی سزاوارند. چرا که آنها اساساً اجازه ی تصرّف در مال خدا را ندارند و هر چه می خورند حرام است ؛ حتّی اگر حاصل دست رنج خودشان باشد ؛ بخصوص اگر کافر حربی باشند. لکن برای اینکه نظم اجتماع حفظ شود ، شارع مقدّس مالکیّت آنها را هم محترم می شمارد.

Print Friendly, PDF & Email
Rating: 5.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاه ها