سرخط خبرها

معرفت شناسی

آیا حجیت ذاتی عقل منجر به ” دور فلسفی ” نمی شود؟

پرسش: ما همه چیز را با عقل اثبات می کنیم اگر خود عقل را با عقل اثبات کنیم آیا دور پیش نمی آید؟ پاسخ: ۱ـ این عبارت که « ما همه چیز را با عقل اثبات می کنیم » عبارتی است مبهم. ما چه چیز « همه چیز » را با عقل اثبات می کنیم؟! وجودشان را ؟ یا درستی آنها را ؟ یا چگونگی آنها را؟ یا… . البته هر معنایی که از این عبارت در ذهن حضرت عالی باشد ، به نحو کلّی سخنی است نادرست ؛ اگر چه به صورت غیر کلّی و به اصطلاح ، فی الجمله درست می باشد. چون ما نه وجود همه

ادامه نوشته »

اگر ممکن الوجود پرتوی از ذات واجب است ایا وجود حرکت و تغییر در ممکن الوجود به واجب نیز برمیگردد؟

پرسش: اگر ممکن الوجود پرتوی از ذات واجب است ایا وجود حرکت و تغییر در ممکن الوجود به واجب نیز برمیگردد؟ اگر ممکن الوجود پرتوی از ذات واجب است یعنی در بود و وجود به او وابسته است حال شکی نیست که در ممکنات حرکت وجود دارد حال این حرکتی که در ممکنات وجود دارد مستند به وجودش است و وجود هم از آن خداست.حال یعنی در وجود و بعبارتی واجب الوجود حرکت وجود دارد.این مساله را برای بنده تبیین بفرمایید. درحالت کلی حرکت در وممکنات و ارتباط آن با واجب الوجود

ادامه نوشته »

وجود ذهنی چیست ؟ چه تفاوتی با وجود واقعی دارد ؟

پرسش: در بحث وجود ذهنی استاد حسن‏زاده آملی آورده‏اند: «کونُ الصّوره العلمیهِ کیفاً حقیقهً لا یخلو من دغدغه فتدبّر فی أنّ وجودَها فی نفسِها و وجودَها للنّفسِ واحدٌ، فالصّورُ العلمیه کیفیاتٌ علی سبیل التّشبیه». این مطلب در خاتمه کتاب «النّور المتجلّی فی الظّهور الظّلی» آمده در تعلیقات ایشان بر شرح منظومه سبزواری نیز ذکر شده (نکته شماره ۳۰ در ص ۱۵۷ از جلد ۲ شرح المنظومه، تهران: نشر ناب، چاپ سوم ۱۳۸۴). بنده برهان این مطلب را متوجّه نمی‏شوم. این‏

ادامه نوشته »

آیا پلیدی ها و زشتی ها و گناهان هم در علم خدا هستند؟

پرسش: اینکه هر چیزی خزائنش نزد خداست، افکار پلید،اشعار پلید،نغمات پلید و… خزائنش کجاست؟ پاسخ: امور پلید دو جنبه دارند؛ یک جنبه ی وجودی دارند که خزائن آن نزد خداست؛ و وجود خیر است. یک جنبه ی عدمی هم دارند؛ که عنوان پلیدی از این جنبه انتزاع می شود. امر عدمی نیز چیزی نیست که نزد خدا باشد. اساساً گناه یعنی نقص و و عدم. ما همان گونه که توهّم می کنیم سایه یا چاه یا شکاف یا سوراخ چیزی هستند، به همین نحو توهّم می کنیم که گناه و پلیدی هم چیزی است

ادامه نوشته »

آیا شیء ای مانند رنگ وجود خارجی دارد ؟

پرسش: فرمودید رنگها وجود دارند چون در ذهن می توان تصور کرد در حالیکه در ذهن نور نیست،اما نکته ای هست که ما نمی توانیم در ذهن رنگی که ندیده ایم را تصور کنیم و یا رنگ ها را با هم ترکیب کنیم و فقط آنچه دیده ایم به ذهن می آوریم آیا این دلیل بر وجود نداشتن رنگ به صورت مستقل نیست؟ پاسخ: خودتان حرف خودتان را نقض نموده اید. فرموده اید: « ما نمی توانیم در ذهن رنگی که ندیده ایم را تصور کنیم.» بعد فرموده اید: « آیا این دلیل بر وجود نداشتن رنگ به صورت

ادامه نوشته »

تعریف ایمان چیست ؟

پرسش: خواهش می کنم ایمان را تعریف فرمایید ؟ پاسخ: ایمان یعنی اطمینان قلبی. مثلاً اکثر مردم یقین عقلی دارند که مرده خطری ندارد، امّا اطمینان قلبی به این مطلب ندارند. لذا کمتر کسی حاضر می شود شب را پیش یک مرده بخوابد؛ ولی یک مرده شور، به راحتی می تواند شب را پیش مرده ها بخوابد. یعنی اغلب مردم علم دارند که مرده خطر ندارد ولی مرده شورها علاوه از علم داشتن، ایمان (باور) هم دارند که مرده خطر ندارد. یا اغلب انسانها وقتی راه می روند در زمینی به عرض

ادامه نوشته »

حقیقت علم چیست؟ آیا علم کسبی است یا موهبتی؟ نقد نظریات علوم تجربی

پرسش: جوهر علم چیست؟ آیا امکان دارد که مثلا امام زمان(عج) آن را به کسی بدهد؟ چیزی دادنی است؟ آن شخص در قبال آن چه مسئولیتی دارد؟ تقاضا دارم توضیحات کامل ارائه فرمایید. پاسخ: امام صادق (ع) به عنوان بصری فرمودند: « … یا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ لَیسَ الْعِلْمُ بِالتَّعَلُّمِ إِنَّمَا هُوَ نُورٌ یقَعُ فِی قَلْبِ مَنْ یرِیدُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى أَنْ یهْدِیهُ فَإِنْ أَرَدْتَ الْعِلْمَ فَاطْلُبْ أَوَّلًا فِی نَفْسِکَ حَقِیقَهَ الْعُبُودِیهِ

ادامه نوشته »

منطق تقلید در اسلام چیست ؟ اقسام تقلید را نام ببرید ؟

پرسش: یه جوون تحصیل کرده موفق،خیلی هم مذهبی وخدایی،با وجودعقل به مرجع تقلیداعتقادنداره!شماچطوری جوابشومیدین؟؟فقط ازاون دلیل های تکراری نباشه که تو دل آدم نمیشینه نباشه، فرق داشته باشه! پاسخ: ۱ـ آیا به تقلید اعتقاد دارد یا ندارد؟ از دو حال خارج نیست؛ یا تقلید را قبول دارد یا ندارد. اگر اصل تقلید را قبول ندارد، در واقع بهره ای از عقل ندارد؛ اگر چه فرد باهوشی باشد؛ چون باهوش بودن دلیل بر عاقل بودن نیست. حساب عقل از هوش و نبوغ، جداست. چنین

ادامه نوشته »

منشاء اختلاف در علوم انسانی و طبیعی چیست ؟

پرسش: ۲ سوال نسبتاً مرتبط با هم داشتم: ۱- در علوم انسانی و اجتماعی بر خلاف علوم طبیعی و پزشکی که عمدتاً بین عالمان و اندیشمندان یک علم توافق نظر در آن مباحث علمی وجود دارد و اگر هم کسی نظر جدیدی مطرح کرد نظریه به بوته آزمایش گذاشته می شود. اگر نظریه تأئید شد که همه عالمان آن علم، نظر جدید را می پذیرند و اگر نظریه رد شد صاحب نظریه از نظریه خویش برمی گردد. اما در علوم انسانی و اجتماعی ما اگر نگوئیم در تمامی زمینه ها لااقل در اکثریت قریب به اتفاق

ادامه نوشته »

آیا فلسفه مخالف دین است ؟ آیا لیبرالیسم نیز همین طور ؟

پرسش: ۱-چرا می گویید که فهم لیبرالیسم با خواندن یک کتاب هم ممکن است؛ چون عمقی ندارد؛ در حالی که فلسفه این گونه نیست. همچنین خود لیبرالیستها، لیبرالیسم را ضدّ دین می دانند؛ ادّعای علمای ما نیست. خودشان تصریح می کنند که در لیبرالیسم، جایی برای دین نیست.» ممکن است خود آن فرد لیبرال بگوید نخیر مباحث ما خیلی هم عمیق است که اصلا با خواندن یک کتاب آنهم ترجمه آنهم یک منبع درجه ۴ و ۵ به عمق لیبرالیسم نمی رسید

ادامه نوشته »

چرا انسان مدرن امروزی نیاز به تقلید دارد ؟

پرسش: یه جوون تحصیل کرده موفق،خیلی هم مذهبی وخدایی،با وجودعقل به مرجع تقلیداعتقادنداره!شماچطوری جوابشومیدین؟؟فقط ازاون دلیل های تکراری نباشه که تو دل آدم نمیشینه نباشه، فرق داشته باشه! پاسخ: ۱ـ آیا به تقلید اعتقاد دارد یا ندارد؟ از دو حال خارج نیست؛ یا تقلید را قبول دارد یا ندارد. اگر اصل تقلید را قبول ندارد، در واقع بهره ای از عقل ندارد؛ اگر چه فرد باهوشی باشد؛ چون باهوش بودن دلیل بر عاقل بودن نیست. حساب عقل از هوش و نبوغ، جداست. چنین

ادامه نوشته »